Advies

Het metabool syndroom: een sluipmoordenaar

Eind jaren tachtig van de vorige eeuw begonnen steeds meer wetenschappers te wijzen op het bij heel wat mensen tegelijkertijd voorkomen van vier aandoeningen gelinkt aan de stofwisseling: obesitas of zwaarlijvigheid, hoge bloeddruk, hoog bloedsuikergehalte en een verstoorde vetzuurhuishouding. In 2002 werd dit door de Wereldgezondheidsorganisatie voor het eerst benoemd als ‘metabool syndroom’. Men spreekt ook van ‘insulineresistentiesyndroom’, ‘stofwisselingssyndroom’ of ‘syndroom X’. Maar wat houdt dit nu juist in? Welke risico’s zijn er aan verbonden? Wat kan je er aan doen? Lees het hier!

Het metabool syndroom: een sluipmoordenaar

Wat is het?

Metabolisme betekent stofwisseling. Dat is het omzetten van voedingsstoffen in bouwstoffen en energie voor het lichaam. Een syndroom is een geheel van symptomen die samen voorkomen bij een bepaalde aandoening. Metabool syndroom duidt op een specifiek geheel van verschijnselen die voorkomen bij een gestoorde stofwisseling.

Volgens de definitie van de International Diabetes Federation (2005) is er sprake van metabool syndroom als mannen een buikomtrek hebben groter dan 94 cm en vrouwen een buikomtrek hebben groter dan 80 cm, in combinatie met tenminste twee van volgende kenmerken:

  • Een verhoogd bloedsuikergehalte, meer bepaald een nuchtere bloedglucosewaarde van meer dan 100 mg/dL, of een behandeling hiervoor.
  • Een verhoogd triglyceridengehalte, meer bepaald meer dan 150 mg/dL of een behandeling hiervoor. Triglyceriden zijn bloedvetten die samen met cholesterol een rol spelen in het ontstaan van aderverkalking of atherosclerose.
  • Een verlaagde HDL-cholesterolwaarde, meer bepaald minder dan 40 mg/dL bij mannen en minder dan 50 mg/dl bij vrouwen, of een behandeling hiervoor. HDL-cholesterol is de ‘goede cholesterol’ die het teveel aan cholesterol van de weefsels naar de lever brengt, waar het wordt verwijderd.
  • Een verhoogde bloeddruk, meer  bepaald meer dan 130/85 mmHg of een behandeling van hoge bloeddruk.

Wat zijn de voornaamste risicofactoren?

De voornaamste risicofactor om het metabool syndroom te ontwikkelen is overgewicht, voornamelijk ter hoogte van de buik. Overgewicht is doorgaans het gevolg van een ongezonde levensstijl, meer bepaald ongezond en onevenwichtig eten en sedentair gedrag (lang stilzitten).

Er zijn daarnaast ook risicofactoren die we niet zelf in de hand hebben, namelijk erfelijkheid en de leeftijd. Hoe ouder je wordt, hoe groter je kans om het metabool syndroom te ontwikkelen.

Wat zijn de gevolgen?

Als je aan metabool syndroom lijdt, loop je een tweemaal hoger risico op hart- en vaatziekten, zoals beroerte, hartinfarct, verstopte slagaders in de benen, .... Je kans om diabetes type 2 te ontwikkelen is zelfs vijf keer zo hoog dan bij gezonde personen. Metabool syndroom leidt ook tot vetopstapeling in de lever waardoor er kans is op levercirrose. Er wordt eveneens een verband gezien tussen metabool syndroom en slaapapneu. Het metabool syndroom wordt daarnaast ook gelinkt aan depressie en de ziekte van alzheimer.

Het grote gevaar ligt in het feit dat al deze stofwisselingsaandoeningen grotendeels symptoomloos verlopen. Daarom weten veel mensen niet dat ze aan deze aandoeningen lijden, en worden ze er bijgevolg ook niet voor behandeld. In de meeste gevallen wordt de diagnose dan ook pas gesteld na het optreden van hartklachten of diabetes. Vroegtijdige en regelmatige opsporing is dus van groot belang om deze ernstige gevolgen te voorkomen!

Wat kan je er aan doen?

De kern van het probleem moet worden aangepakt, en dat is het overgewicht. Vooral vermindering van diep buikvet is belangrijk, gezien dit gevaarlijker is voor de gezondheid dan onderhuids vet. In eerste instantie komt het er dus op aan een gezonde levensstijl aan te nemen. Gezond leven betekent gezond eten, voldoende bewegen en niet roken. Deze 3 factoren heb je zelf in de hand, elke dag opnieuw!

Wil je gezond eten, vul dan je bord voornamelijk met voedingsmiddelen van plantaardige oorsprong. Neem ze als basis voor elke maaltijd. Eet volop groenten, fruit, volle granen en peulvruchten. Vul in kleinere hoeveelheden aan met noten en plantaardige olie. Combineer dit met dagelijks minstens een half uurtje beweging en je bent op de goede weg! Een klein gewichtsverlies van enkele kilo’s kan het risico op chronische ziekten al drastisch verminderen.

In sommige gevallen zal het nodig zijn medicatie in te nemen. Er bestaat niet één geneesmiddel dat alle aspecten van het metabool syndroom tegelijk behandelt. De verschillende aandoeningen dienen afzonderlijk te worden aangepakt. Je arts kan je dus medicatie voorschrijven tegen een hoge bloeddruk, een hoog bloedsuikergehalte en/of een middel om je bloedvetten aan te pakken. Het is belangrijk je medicatie elke dag op het juiste tijdstip in te nemen, enkel zo kan je de gezondheidsrisico’s verminderen!

Doorbreek het metabool syndroom en start vandaag nog met een gezonde levensstijl!