Advies

Bewegen tegen artrose

Artrose is een chronische aandoening van het kraakbeen. Deze aandoening kan erge gewrichtspijn en -stijfheid veroorzaken met soms belangrijke functionele gevolgen, zoals een verminderde mobiliteit en moeite of onvermogen om bepaalde bewegingen uit te voeren. Artrose is eigenlijk een natuurlijk proces bij veroudering en treft dan ook voornamelijk ouderen. Het kan zich echter ook op jonge leeftijd voordoen. 

Bewegen tegen artrose

Gewrichten: een woordje uitleg

Gewrichten zijn de verbindingsstukken tussen twee botten: zo vormt de knie de verbinding tussen scheenbeen en dijbeen, de heup tussen dijbeen en heupbeen, maar ook tussen twee wervels van de wervelkolom en tussen de vingerkootjes zitten gewrichten. 
Ieder botuiteinde is bedekt met kraakbeen, dat zachter is dan het bot. Het werkt als een schokdemper en beschermt het bot tegen wrijving en schokken. Kraakbeen is niet doorbloed, dus zodra het ouder wordt, kan het zichzelf niet meer correct herstellen. Tussen het kraakbeen van beide botuiteinden zit een gewrichtsruimte met synoviale vloeistof in een zak, ook wel het gewrichtskapsel genoemd. Daardoor kunnen de botten tijdens het bewegen vlot tegen elkaar glijden.

Artrose: een gewrichtsaandoening
 
Artrose is een slijtage van het kraakbeen als gevolg van langdurig of intensief gebruik van een gewricht, maar ook als gevolg van de normale fysiologische achteruitgang van deze weefsels. 
Het kraakbeen gaat met de tijd afbrokkelen. Ter hoogte van de drukzones wordt het kraakbeen broos, het splijt en het geraakt beschadigd. Het kan op sommige plaatsen zelfs volledig verdwijnen. Als gevolg van de slijtage van het kraakbeen zijn de botuiteinden niet meer beschermd. Ze kunnen tegen elkaar wrijven en zo uiteindelijk beschadigd geraken. 
Het lichaam zal deze schade proberen te herstellen, maar zal hier niet volledig in slagen. Er ontstaat een onregelmatige botaanmaak die zal leiden tot botmisvormingen. Deze bot-misvormingen of osteofyten zijn goedaardige uitsteeksels en worden ook wel ‘papegaaienbekken’ genoemd. De gewrichten kunnen hierdoor vervormen. Dit wordt vooral gezien bij de kleine gewrichten van de vingers. 
Kleine stukjes bot of gewricht kunnen vervolgens afbreken en terechtkomen in de gewrichtsholte. Dit kan een ontstekings-reactie uitlokken. Het gewricht zwelt op, wordt rood, voelt warm aan en is pijnlijk..
 
Artrose kan zich in elk gewricht ontwikkelen, maar sommige plaatsen worden vaker aangetast dan andere:  
 
• De knieën: gonartrose (40% van de patiënten) 
• De heupen: coxartrose (10% van de patiënten) 
• De handen, en dan vooral in de duim: rhizartrose (30% van de patiënten) 
• De wervelkolom: cervicartrose, en de lendenwervel: lombartrose 
• De voeten en enkels 
• De schouder: omartrose
 
Hoe weet je of je artrose hebt?
 
Enkele symptomen kunnen je al een vermoeden geven, zoals pijn tijdens het bewegen.
De pijn komt en gaat, omdat ze enkel optreedt tijdens een ontstekingsreactie. Vooral wanneer het gewricht zwaar belast wordt, heb je er last van. Denk aan pijn in de heup als je een lange wandeling hebt gemaakt, pijn in de knie als je veel trappen loopt of pijn in de schouder als je zware lasten draagt. 
Het gaat om een heel specifieke pijn die opkomt of erger wordt tijdens het bewegen. Als je het gewricht laat rusten, wordt de pijn minder of gaat ze zelfs helemaal weg. Over het algemeen wordt ze in de loop van de dag steeds erger, met een piek ‘s avonds, waardoor je het lastig hebt om in te slapen of ‘s nachts vaak wakker wordt. 
Maar artrose gaat niet altijd gepaard met pijn! Je kunt ook artrose hebben zonder pijn te voelen. Alles hangt af van de persoon en van de getroffen gewrichten. 
 
Functionele hinder uit zich in een beperking van de mobiliteit. Bewegen worden steeds moeilijker. Je kan stijfheid voelen, de gewrichten kunnen gezwollen zijn (deze zwellingen worden vaak waargenomen ter hoogte van de knieën) en je kan een schurend of krakend geluid horen bij beweging van het gewricht.
 
De diagnose van artrose kan gesteld worden met behulp van een röntgenfoto. Deze kan de afbraak van het kraakbeen en de eventuele botveranderingen aantonen. 
Bloedonderzoek, botscintigrafie, magnetische resonantie beeld¬vorming (MRI) of een artroscan worden niet gebruikt voor de diagnose van artrose. Deze technieken zullen alleen worden gebruikt als de röntgenfoto normaal is en het dus om een andere gewrichts- of botaandoening gaat die niet zichtbaar is op de röntgenfoto.
 
Hoe voel je je beter met artrose?
 
Laat het pijnlijke gewricht rusten, maar niet te lang, andersal opnieuw bewegen moeilijker zijn.
Beweeg voldoende! Beoefen tijdens de pijnvrije periode een lichte en aangepaste fysieke activiteit. Het kraakbeen kan niet opnieuw aangroeien, maar je kan het bot en de spieren rond het gewricht versterken door te bewegen en zo het overblijvende kraakbeen beschermen. Stevige spieren rond het gewricht zullen het gewricht namelijk ontlasten. De voorkeur wordt gegeven aan sporten die niet te veel schokken voor de gewrichten opleveren, zoals bijvoorbeeld fietsen, wandelen of zwemmen. Je kan je ook laten begeleiden door een kinesist. Blijf actief maar luister naar je lichaam en overdrijf niet.
Let op je werkhouding en voorkom zoveel mogelijk zwaar en belastend werk.
Streef naar een gezond lichaamsgewicht. Het verlies van een halve kilo vermindert de druk op je knieën met 2 kg!
Drink 1,5 L tot 2 L water per dag. Wist je dat het kraakbeen voor 70% uit water bestaat?
Breng warmte aan (hot pack, warmte kompressen, ... ) of neem een bad. Het zal de pijn in je gewrichten verminderen en ze meer beweeglijk maken.
Kies voor een matras en een hoofdkussen van goede kwaliteit.
Verzorg je voeten want zij dragen je lichaam! Draag comfortabele schoenen, doe er zolen in om de schokken op te vangen en raadpleeg indien nodig een podoloog.
Door een steunverband te dragen kan je de pijn verlichten en misvormingen voorkomen. Dit wordt voornamelijk aanbevolen bij duimartrose.
 
Helpen voedingssupplementen?
 
Pijnstillers kunnen de pijn verlichten, maar artrose kun je ook op andere manieren aanpakken:
de doeltreffendheid van glucosamine en chondroïtine bij het verlichten van artrosepijn is niet 100% bewezen, maar ze kunnen het afbraakproces wel vertragen. Probeer het zelf! Het wordt aangeraden om ze in te nemen in een kuur van 3 tot 6 maanden. 
Injecties met hyaluronzuur in de gewrichten kunnen het kraakbeen elastischer maken, de pijn verlichten en de functionele hinder beperken. Dit is vooral aangewezen bij artrose in de knie. Een kuur van 3 injecties met telkens een week tussen kan ieder jaar herhaald worden. Vraag raad aan je arts.
Wie lijdt aan artrose zou steeds extra calcium en vitamine D moeten innemen. Die vertragen het botverlies door hun remineraliserende werking waardoor ze osteoporose voorkomen. 
Koper werkt ontstekingswerend en lijkt ook in te werken op de pijn. 
Silicium, selenium en zink zijn krachtige antioxidanten. Ze hebben een gunstig effect op de weefselregeneratie en verminderen de ontsteking. 
Gewrichts- en spierpijnen worden erger door een gebrek aan vitamine B. 
Omega 3 en 6 bestrijden de ontsteking. 
Harpagofyton en kurkuma zijn natuurlijke ontstekingsremmers. 
Collageen is belangrijk voor de vorming van kraakbeen.
 
Vraag raad aan je apotheker.